8 lutego 2009 r. Schola Teatru Węgajty przedstawiła spektakl „Miracula Sancti Nicolai - Cuda Świętego Mikołaja”
„Miracula Sancti Nicolai” to cykl czterech średniowiecznych dramatów muzycznych zapisanych w XII wieku na terenie Francji - w benedyktyńskim opactwie St. Benoit-sur-Loire we Fleury - w szczególnie dla historii teatru i dramatu liturgicznego ważnym zbiorze „Księga gry”. Opatrzone muzyką łacińskie teksty czterech z dziesięciu dramatów zbioru, opowiadają o cudach dokonanych przez św. Mikołaja i łaskach doznanych za jego wstawiennictwem. Święty Mikołaj był biskupem Miry Licejskiej w Azji mniejszej (dziś miejscowość ta - Dembre - znajduje się na terenie Turcji). Już za życia zasłynął jako dobroczyńca, patron żeglarzy, podróżników, studentów, macierzyństwa, opiekun sierot i panien oraz wspomożyciel niesłusznie oskarżonych. Fikcja miesza się tu z rzeczywistością; liczne są opowieści o jego czynach i cudach.
To niepowtarzalna okazja po 8 latach, aby zobaczyć w Tyńcu spektakl Scholi Teatru Węgajty, zespołu tworzonego przez śpiewaków, aktorów, muzyków, plastyków, teatrologów i muzykologów pochodzący z 6 krajów europejskich. Ostani dramat liturgiczny w wykonaniu Scholi można było oglądać w opactwie tynieckim w 2000 roku w ramach Festiwalu Kraków 2000 (Ordo Stellae). Schola zajmująca się rekonstrukcją średniowiecznych dramatów liturgicznych, prezentacjami muzyczno-teatralnymi, badaniami nad tradycjami śpiewu liturgicznego i sakralnego oraz antropologią kultury, tym razem wpisze historię św. Mikołaja w wyjątkową scenerię Opactwa Benedyktynów w Tyńcu. Spektakl zostanie zainscenizowany w różnych miejscach na tynieckim wzgórzu, przez co zyska on niezwykle autentyczny wymiar i w sposób bardzo sugestywny przeniesie widzów w czasy średniowiecza. Ta opera z wieków średnich śpiewana jest po łacinie, a akcja komentowana jest po polsku na bieżąco przez narratora- histriona-lirnika.
Pierwszy dramat cyklu, Tres filiae opowiada o biednym ojcu trzech córek, których nie może wydać za mąż, nie mając pieniędzy na posag. Interwencja świętego chroni córki przed hańbą i nierządem.
Następny obraz to Iconia Sancti Nicolai - historia Żyda, który skrycie czcił św. Mikołaja, jako strażnika swoich dóbr; wyruszając w podróż pozostawił go na straży swojego majątku. Został jednak obrabowany - również i tu święty zainterweniował.
Dramat Tres clerici to historia trzech klerków - wędrownych studentów, którzy nocą w gospodzie zostali zamordowani i obrabowani, a następnie za przyczyną świętego, przywróceni do życia.
W końcu ostatni dramat - Filius Getronis opowiada historię chłopca porwanego przez pogańskiego króla, po roku w sposób cudowny przywróconego rodzicom.
Pierwowzory tych legend docierały do Europy Zachodniej z Bizancjum jeszcze dwieście lat przed rokiem 1087, kiedy to normańscy kupcy z Bari wykradli relikwie świętego i przenieśli je do swojego miasta, co dało początek szerzącemu się gwałtownie kultowi jego osoby.
Święty Mikołaj był bardzo popularny w środowisku szkół katedralnych - był opiekunem i patronem klerków wędrujących w poszukiwaniu wiedzy. Oni to najprawdopodobniej są autorami, jak również wykonawcami i odbiorcami dramatów o św. Mikołaju. Jedną z okazji do wystawiania tego i podobnych dramatów były tzw. Dni Swobód Grudniowych, cztery dni, w czasie których średniowieczni klerkowie brali we władanie szkołę. Mianowali spośród siebie władze - usuwając tymczasowo władze oficjalne pod klucz – samodzielnie odprawiali oficja.
Inscenizacja Cudów Świętego Mikołaja w interpretacji Scholi Teatru Węgajty chce wskazać, na świąteczny i mieszany – akademicko-ludowy charakter dramatu, odmiennie w stosunku do naszych poprzednich produkcji dramatów liturgicznych. Według źródeł historycznych nie jest do końca jasne czy dramat ten był czy nie był częścią liturgii. Z jednej strony występują na zakończenie każdego z czterech dramatów odpowiednie antyfony liturgiczne, z drugiej jednak, sama materia tekstowa i muzyczna jak również niektóre motywy jarmarczne, odkrywają nam formę daleko wykraczającą poza liturgię. Stajemy się świadkami narodzin misteriów, czyli pierwszych Mirakli, jakkolwiek jeszcze bardzo blisko związanych ze stylem romańskim.
SCHOLA TEATRU WĘGAJTY powstała w styczniu 1994 roku i działa w ramach Stowarzyszenia Teatr Węgajty i Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie. Zespół tworzą śpiewacy, aktorzy, muzycy, plastycy, teatrolodzy i muzykolodzy pochodzący z 6 krajów europejskich. Schola zajmuje się rekonstrukcją średniowiecznych dramatów liturgicznych, prezentacjami muzyczno-teatralnymi, badaniami nad tradycjami śpiewu liturgicznego i sakralnego i antropologią kultury.
Od 1996 roku realizuje projekt International Meetings on „Drama and Liturgy” - Międzynarodowe Spotkania „Dramat i Liturgia”, którego założeniem jest m.in. opracowywanie i wystawianie średniowiecznych dramatów liturgicznych oraz włączanie ich w całoroczny cykl liturgii. Spotkania są próbą stworzenia warunków pozwalających wszystkim zainteresowanym problematyką związków pomiędzy dramatem a liturgią, włączyć się w pracę nad przygotowaniem do wystawienia dramatów liturgicznych w realiach współczesnej liturgii.
Wykonywane przez Scholę dramaty liturgiczne można zgrupować w kręgi tematyczne: bożonarodzeniowy – Ordo Stellae, wielkopostny - Planctus Mariae i Ludus Passionis, wielkanocny - Ludus Paschalis, starotestamentowy - Ludus Danielis oraz maryjny Ordo Annuntiatione.
Od szeregu lat Schola prowadzi badania terenowe w formie wypraw i rekonesansów nad tradycja pieśni i obrzędów paraliturgicznych zapoczątkowanych w XIII w. działalnością zakonów żebraczych – franciszkanów i dominikanów, a zachowanych do dziś dzięki działalności bractw śpiewaczych oraz w przekazie ustnym niemal w całej Europie. Programy koncertowe odwołujące się do tej tradycji to: Joculatores Dei oraz Kanty i psalmy.
Dom Tańca to program tańców instrumentalnych, cykl warsztatów i biesiad tanecznych, wprowadzający świeckie aspekty archaicznych kultur, dopełniając i równoważąc wątki sakralne. Rozwinięcie stanowi koncert Zamek Warmia.
W lutym 2007 roku na zamku w Olsztynie miała miejsce premiera najnowszego dramatu Miracula Sancti Nicolai – Cuda św. Mikołaja.
